Za pierwsze 33 dni niezdolności do pracy w roku kalendarzowym płaci pracodawca. Jeśli pracownik ukończył 50 lat, limit wynosi 14 dni w roku następującym po roku ukończenia tego wieku. Po wykorzystaniu limitu może przysługiwać zasiłek chorobowy finansowany z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Wypłaca go ZUS albo pracodawca działający jako płatnik zasiłków.
Kto płaci za L4?
Przy umowie o pracę pierwsze dni choroby są rozliczane jako wynagrodzenie chorobowe. Finansuje je pracodawca z własnych środków. Limit wynosi łącznie 33 dni niezdolności do pracy w roku kalendarzowym, a w przypadku pracownika, który ukończył 50 lat – 14 dni w roku kalendarzowym następującym po roku ukończenia tego wieku.
Po przekroczeniu limitu pracownik może otrzymywać zasiłek chorobowy. Jest on finansowany z ubezpieczenia społecznego, a więc zasadniczo z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Nie oznacza to jednak, że przelew zawsze przychodzi bezpośrednio z ZUS. Sposób wypłaty zależy od liczby osób zgłoszonych do ubezpieczenia chorobowego przez danego płatnika.
Kto wypłaca świadczenie w poszczególnych sytuacjach?
| Sytuacja | Płatnik w pierwszym okresie | Płatnik w dalszym okresie |
|---|---|---|
| Pracownik poniżej 50. roku życia | Pracodawca przez pierwsze 33 dni choroby w roku | ZUS albo pracodawca jako płatnik zasiłków, od 34. dnia |
| Pracownik, który ukończył 50 lat | Pracodawca przez pierwsze 14 dni w roku następującym po roku ukończenia 50 lat | ZUS albo pracodawca jako płatnik zasiłków, od 15. dnia |
| Umowa zlecenia z dobrowolnym ubezpieczeniem chorobowym | Brak wynagrodzenia chorobowego od zleceniodawcy | Zasiłek z ubezpieczenia chorobowego, wypłacany przez ZUS albo płatnika zasiłków |
Limity 33 i 14 dni dotyczą łącznej niezdolności do pracy w danym roku kalendarzowym. Nie zaczynają się od nowa przy każdym kolejnym L4 ani automatycznie po zmianie pracodawcy.
Ile wynosi wynagrodzenie chorobowe lub zasiłek?
Standardowo wynagrodzenie chorobowe i zasiłek chorobowy wynoszą 80% podstawy wymiaru, a nie 80% ostatniej pensji netto. Podstawę ustala się według zasad ubezpieczenia chorobowego, zwykle na podstawie przeciętnego wynagrodzenia z 12 pełnych miesięcy kalendarzowych poprzedzających miesiąc powstania niezdolności do pracy. Od uwzględnianych kwot odejmuje się składki na ubezpieczenia społeczne finansowane przez pracownika.
W określonych przypadkach świadczenie wynosi 100% podstawy. Dotyczy to między innymi:
- niezdolności do pracy przypadającej w czasie ciąży,
- wypadku w drodze do pracy lub z pracy,
- niezbędnych badań lekarskich dla kandydata na dawcę komórek, tkanek lub narządów,
- zabiegu pobrania komórek, tkanek lub narządów przez dawcę.
Wypadek przy pracy i choroba zawodowa podlegają zasadom ubezpieczenia wypadkowego, dlatego ich rozliczenie może przebiegać inaczej niż przy zwykłej chorobie. Wysokość świadczenia zależy też od rodzaju świadczenia, przyczyny niezdolności i prawidłowo ustalonej podstawy wymiaru.
Umowa zlecenia a prawo do zasiłku
Samo zawarcie umowy zlecenia nie daje prawa do pieniędzy za czas L4. Zleceniobiorca może zostać objęty dobrowolnym ubezpieczeniem chorobowym, jeśli podlega ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym z tego tytułu. Przy dobrowolnym ubezpieczeniu prawo do świadczenia powstaje co do zasady po 90 dniach nieprzerwanego ubezpieczenia.
Zleceniobiorcy nie przysługuje wynagrodzenie chorobowe finansowane przez pracodawcę za pierwsze 33 albo 14 dni. Jeżeli nie opłaca dobrowolnej składki chorobowej, samo e-ZLA nie wystarczy do uzyskania zasiłku. Podobne zasady dotyczą osoby prowadzącej działalność gospodarczą, która również musi przystąpić do dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego.
Jaką rolę ma wielkość firmy?
Po wykorzystaniu limitu wynagrodzenia chorobowego świadczenie może wypłacać bezpośrednio ZUS albo pracodawca jako płatnik zasiłków. Płatnikiem zasiłków jest zwykle firma, która według ustawowych zasad zgłasza do ubezpieczenia chorobowego więcej niż 20 osób. W takiej sytuacji pracodawca przelewa zasiłek pracownikowi, ale robi to w imieniu ZUS i z funduszy ubezpieczenia społecznego, a nie z własnych środków.
W mniejszych firmach zasiłek wypłaca bezpośrednio ZUS. Liczbę ubezpieczonych ustala się według stanu na 30 listopada poprzedniego roku, dlatego nie chodzi wyłącznie o liczbę osób aktualnie obecnych w pracy. Pracownik, który nie wie, kto realizuje przelew, powinien sprawdzić tę informację w kadrach albo na swoim koncie PUE ZUS.
Co trzeba zrobić po wystawieniu e-ZLA?
Elektroniczne zwolnienie lekarskie trafia do systemu ZUS, a pracodawca może je zobaczyć na swoim koncie. Pracownik nadal powinien niezwłocznie poinformować firmę o nieobecności zgodnie z zasadami obowiązującymi w zakładzie pracy. Przebieg formalności wygląda zwykle tak:
- Lekarz wystawia e-ZLA i przekazuje je elektronicznie do ZUS.
- Informacja o zwolnieniu jest udostępniana pracodawcy lub innemu płatnikowi składek.
- Pracodawca rozlicza wynagrodzenie chorobowe albo przekazuje dokumenty potrzebne do ustalenia zasiłku.
- Po przekroczeniu limitu 33 lub 14 dni świadczenie wypłaca ZUS albo płatnik zasiłków, zależnie od wielkości firmy.
Jeżeli wypłata się opóźnia, przyczyną może być brak dokumentów, nieprawidłowe dane albo nieprzekazanie przez pracodawcę formularza potrzebnego do ustalenia prawa do zasiłku. Status sprawy można sprawdzić na PUE ZUS, a w razie wątpliwości skontaktować się z kadrami lub ZUS.
Najprostsza zasada jest taka: pracodawca finansuje wynagrodzenie chorobowe przez pierwsze 33 dni, albo 14 dni po ukończeniu 50 lat, a później świadczenie pochodzi z ubezpieczenia społecznego. To, czy przelew wykona ZUS, czy firma, zależy od statusu płatnika zasiłków.
Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W indywidualnej sprawie zasady warto potwierdzić w kadrach, ZUS albo u właściwego specjalisty.
